Afval verminderen in de zorg: van ambitie naar praktijk

Aan de slag met afval verminderen in de zorg: van ambitie naar praktijk

Als duurzaamheidscoördinator sta je voor een flinke opgave. De zorg is verantwoordelijk voor 13% van het landelijke grondstofverbruik en 4% van de totale afvalproductie. Afval verminderen in de zorg is in de praktijk weerbarstig door een onverminderd hoge werkdruk, krappe roosters en de absolute prioriteit van patiëntveiligheid.
 

Lentekracht helpt organisaties hun duurzame ambities werkbaar, gedragen en uitvoerbaar te maken. Van beleid op papier naar werkbare stappen op de afdeling.

Afval verminderen in de zorg: van ambitie naar praktijk

De strenge hygiëne-eisen en infectiepreventie zorgen voor een noodzakelijk grootverbruik aan wegwerpartikelen. Hierdoor groeit de afvalstroom in de zorgsector continu. Verder vereist specifiek medisch afval strikte scheiding van het reguliere restafval vanwege besmettingsgevaar. Dit maakt de afvalverwerking in ziekenhuizen een secuur en kostbaar proces.

Tegelijkertijd ontbreekt het zorgpersoneel simpelweg aan tijd. Een nieuw en ingewikkeld scheidingssysteem past niet in een overvolle dienst. Daarom moet afval verminderen in de zorg logisch en haalbaar zijn. Geen dikke, abstracte beleidsplannen, maar acties die direct toepasbaar zijn. Het optimaliseren van het afvalbeheer in de zorg start bij het begrijpen van de dagelijkse zorg realiteit.

Green Deal: 25% minder restafval

De Green Deal Duurzame Zorg 3.0 stelt heldere doelen: 25 procent minder ongesorteerd restafval in 2026 ten opzichte van 2018, en 75 procent minder in 2030. Om dit te halen is een integrale aanpak rondom zorg duurzaamheid essentieel. Dit betekent minder primaire grondstoffen verspillen, kiezen voor herbruikbare alternatieven en de afvalscheiding drastisch verbeteren.

Dit vraagt om participatie. Structureel afvalmanagement in zorginstellingen leg je niet eenzijdig van bovenaf op. Je ontwikkelt nieuwe werkwijzen samen met verpleegkundigen, inkoop en de facilitaire dienst. Als zij actief meedenken, ontstaat er authentiek draagvlak en wordt duurzaam handelen een vaste routine.

 

Concrete stappen voor afval verminderen in de zorg

Bij Lentekracht vertalen we theorie naar praktijk via de volgende pijlers:

  • Bewustwording en betrokkenheid: Initiatieven zoals de Zorg zonder Afval Vierdaagse (vanuit MPZ) tonen medewerkers hoe ze direct kunnen bijdragen. Door interne Green Teams op te richten, faciliteer je kartrekkers om op de eigen afdeling het dagelijkse zorg afval succesvol te reduceren.
  • Helder scheiden op de afdeling: Onduidelijkheid over wat wel of niet bij het zorg afval hoort, leidt direct tot duur restafval. Zorg voor eenduidige wel/niet-lijsten en plaats de juiste afvalbakken op logische looproutes. Als de facilitaire dienst meewerkt, verbetert de afvalverwerking in ziekenhuizen zichtbaar snel.
  • Samenwerking in de keten: Leveranciers betrekken biedt grote kansen. Een sterk praktijkvoorbeeld is bluewrap. Dit steriele verpakkingsmateriaal belandde voorheen na één keer gebruiken bij het ongesorteerde zorgafval. Door dit nu samen met de keten als monostroom te scheiden en te persen, fungeert het als grondstof voor nieuwe kunststof producten. Zo verminder je effectief de stroom onnodig afval zorg.

De menskant van afvalbeheer in de zorg

Elke verandering roept aanvankelijk weerstand op, simpelweg omdat het afwijkt van de bekende routine. De sleutel tot effectief afvalmanagement zorginstellingen is luisteren. Wij brengen veel tijd door op de werkvloer om obstakels in kaart te brengen en vertalen deze hindernissen samen met het team naar werkbare oplossingen.

De motivatie is er namelijk absoluut. Zorgprofessionals storen zich wezenlijk aan de berg onnodig medisch afval dat na elke patiënt of bewoner overblijft. Geef ze eigenaarschap, dan stroomt de energie de juiste kant op en bouw je aan een systeem dat klopt in de praktijk.

Duurzame stappen in de eerste lijn

Binnen Lentekracht maken we theorie concreet door middel van verbindende projectleiding. Een mooi voorbeeld is ons project Implementatiecoach Duurzaamheid NEO Huisartsenzorg. In deze opdracht verbonden we zorgverleners met elkaar en vertaalden we de bredere duurzame doelen naar haalbare resultaten in de spreekkamer. Het structureel in kaart brengen van reststromen vormde daar de basis om samen afval verminderen in de zorg direct in de praktijk te brengen.

Samen aan de slag met afval verminderen in de zorg!

Als duurzaamheidscoördinator hoef je het wiel niet opnieuw uit te vinden. Een ervaren projectleider duurzaamheid van Lentekracht ondersteunt je om de vertaalslag te maken van bestuurlijke ambities naar gedragen acties op de werkvloer. Wij verbinden de juiste interne en externe partijen en borgen dat de vernieuwing duurzaam verankerd raakt.

Staat jouw organisatie voor de opgave van afval verminderen in de zorg en zoek je een nuchtere partner die snapt dat je dit samen met jouw zorgcollega’s moet oppakken? Neem dan contact met ons op. Wij laten duurzaamheid werken!

Siena van der Bolt

Dit artikel werd geschreven door Siena van der Bolt

Junior projectleider | Circulaire economie

Siena schrijft graag over de transitie naar een circulaire economie. Ze is ervan overtuigd dat je pas tot gedragen oplossingen komt als je de systemen erachter begrijpt en het probleem onder het probleem durft aan te pakken.

Meer van Siena